[ فايده : انواع خواب‌ها و دلالت آن‌ها بر امزجه ] امّا بيان رؤياى صادقه و كاذبه بدان كه « احلام » يعنى ديدن خواب‌هاى مشوّش درهم غير مطابق واقع دلالت مىنمايد « 1 » بر غلبهء انواع مواد در بدن وقتى كه باشد با آن‌ها علامات مؤكّدهء ديگر ؛ زيرا كه احلام : گاه مىباشند به سبب اتّصال نفس به مبادى عاليه و توجّه آن به كلّيت خود [ است ] . و « 2 » در آن حين ، منطبع مىگردد در آن ، امور كلّيه [ اى ] كه حاصل است در آن مبادى ؛ به قدر لياقت و استعداد اين . و فعل و تصرّف مىنمايد در آن امور منطبعه ، قوّت متخيله و مىپوشاند آن‌ها را « 3 » صور جزئيهء مناسبهء آن‌ها ؛ پس منطبع مىگردند آن صور در حسّ مشترك و مشاهَدِ رائى مىگردند در منام . و حسّ مشترك القاء مىنمايد به خيال براى حفظ آن‌ها و لهذا بعد از بيدارى به ياد مىآيند و مشاهده مىگردند . پس آن صور جزئيه كه پوشانيده است متخيله بر آن امور كلّيه كه در نفس‌اند ، گاه مىباشند شديد المناسبة مر آن‌ها را ؛ پس اين هنگام محتاج به سوى تعبير نيستند . و گاه مىباشند ضعيف المناسبة و محتاج به سوى « 4 » تعبيراند . و اين ، عبارت از « رؤياى صادقه » است . و گاه مىباشد به سبب ارتسام چيزى در خيال ؛ چنان چه مىباشند در هنگام بيدارى ؛ پس مرتسم مىگردد از آن در حسّ مشترك هنگام « 5 » خواب و يا به سبب ارتسام معنى در حافظه براى تخيل امر مخوفى و يا محبوبى و يا غير آن . و مىپوشاند بر آن ، صورتى و القاء مىنمايد آن را بر حسّ مشترك و به خيال مىسپارد براى حفظ آن . و در بيدارى به ياد مىآيد . و اين ، عبارت از « رؤياى كاذبه » است . و گاه مىباشد به سبب سوء مزاج روح ؛ پس متغير مىگردد از اين جهت ، افعال قوا . و اين تغير ، گاه مىباشد به سبب سوء مزاج ساذج غير مادّى و گاه مىباشد به سبب سوء مزاج مادّى :

--> ( 1 ) . ب : مىنمايند . ( 2 ) . ب : ( و ) حذف شده . ( 3 ) . الف : ( را ) حذف شده . ( 4 ) . الف : ( به سوى ) حذف شده . ( 5 ) . الف : ( هنگام ) حذف شده .